Төзімді аңыздың күші жойылды
Бұл – ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан сенім: егер сыртқа суықта күрте кимей шықсаң, ауырып қаласың. Көптеген адамдар қыс айларын тұмауға шалдығу ықтималдығының жоғарылауымен байланыстырып, суық ауаны кінәлі деп санайды. Бірақ бұл қаншалықты шындыққа жанасады? Бұл аңызды тарқатып көрейік және суықтың тұмаудың тікелей себебі емес екенін түсінейік.
Негізінен тұмауды не тудырады?
Тұмау жоғарғы тыныс жолдарын зақымдайтын риновирус сияқты вирустар арқылы пайда болады. Демек, сырттағы температура емес, осындай вирустардың әсеріне ұшырау ауырып қалуыңызды анықтайды. Тұмау вирустары ауадағы тамшылар арқылы, ластанған беттермен немесе қолмен тікелей жанасу арқылы, содан кейін бетіңізге тию арқылы таралады.
Онда неге біз қыста жиі тұмауға шалдығатын сияқтымыз?
Ауа райының өзі себеп болмаса да, суық айларда тұмаудың көбеюіне ықпал ететін жанама факторлар бар:
- Үй ішінде көбірек уақыт өткізу: Қыста адамдар желдетілмеген бөлмелерде бір-біріне жақын отырып, көбірек уақыт өткізеді, бұл вирустардың таралу ықтималдығын арттырады.
- Құрғақ ауа: Суық ауа, әсіресе үй ішінде жылытылған кезде, құрғақ болады. Құрғақ ауа мұрын ішіндегі шырышты қабықты құрғатып, олардың вирустармен күресу тиімділігін төмендетеді.
- Төмен иммунитет: Кейбір зерттеулер төмен температурада ағзаның инфекцияларға көбірек шалдыққыш болатынын көрсетеді, мысалы, шырышты қабаттарға қан келудің азаюына байланысты.
Бұл аңыздың шығу тегі неде?
Суық пен ауру арасындағы байланыс шамасы адамдардың микробиология туралы білімі аз болған заманнан бастау алады. Су болған күрте немесе тоңған саусақтар түшкіру және жөтелу сияқты симптомдардың пайда болуымен логикалық түрде байланысты болып көрінген. Сонымен қатар, «жылы киінуің керек, әйтпесе ауырып қаласың» деген сияқты көне мақал-мәтелдер суықтың ауруға тікелей жауапты екендігі туралы пікірді нығайта түсті.
Тұмаудан қалай шынымен сақтануға болады?
Тұмаудан сақтану үшін жасай алатын ең жақсы нәрсе – вирустардың таралуына жол бермеу. Міне, кейбір кеңестер:
- Қолыңызды жүйелі түрде жуыңыз сабынмен және сумен, әсіресе адам көп жүретін орындарға барғаннан кейін.
- Бетіңізге қол тигізбеуге тырысыңыз, әсіресе мұрынды, ауызды және көзді.
- Үйіңізді желдетіңіз ауа ылғалдылығын арттыру және таза ауа кіргізу үшін.
- Сау болыңыз жеткілікті ұйықтау, дұрыс тамақтану және тұрақты түрде қозғалыста болу арқылы. Жақсы жұмыс істейтін иммундық жүйе вирустармен күресуге көмектеседі.
Қорытынды
Суық ауа мен тұмауды бір-бірімен байланыстыру түсінікті болғанымен, суықтың өзі вирустарды тудырмайтынын есте сақтау маңызды. Қыста тұмаудың көбеюі көбінесе мінез-құлық пен қоршаған орта факторларына байланысты. Тұмау вирустарының қалай таралатынын біле отырып, сырттағы температураға қарамастан, өзіңізді жақсырақ қорғай аласыз. Сондықтан өзіңізді жайлы сезіну үшін жылы күрте киіңіз, бірақ бұл ауырып қалудың тікелей алдын алмайтынын немесе оған себеп болмайтынын біліңіз.
